Spring naar inhoud

Ahavah Rabbah Steiger

november 4, 2012

In het middendeel van Le baiser d’amour voor viool solo wordt de Ahavah Rabbah Steiger toegepast/als vertrekpunt genomen. Graag schrijf ik daar iets over.

A
De Steiger (Jiddisch voor toonladder) is een bepalende factor voor de muziek van het Oost-Europese Jodendom. Uit de Steiger wordt ruw materiaal gemaakt waarop de zanger (dikwijls chazzan) zijn improvisatie baseert. Bij ruw materiaal denk je aan muzikale motieven die op deze ladders gebaseerd zijn. Sommige ladders worden gebruikt voor openingssecties, andere voor slotwendingen en weer andere om begin en eind aan elkaar te linken. De namen van de Steigers komen voort uit beginwoorden van gebeden.
. Adonai Malach Steiger: ladder van dankbaarheid en prijsgebeden.
. Magen Avot Steiger: deze ladder komt men veelvuldig tegen in West-Europese muziek; annecdotische en didactische teksten.
. Ahavah Rabbah Steiger: typerend voor Oost-Europese traditie, geassocieerd met het begrip genade.

In de Chassidische liederen heeft de Ahavah Rabbah Steiger het monopolie.

B
Steiger (Yiddish, Shtayger) betekent letterlijk toonladder maar eigenlijk wordt de modus van het gebed bedoeld. Ondanks het gevaar van simplificatie toch een paar karakteristieken:
. Adonai Malach: majeur toonladder met verlaagde zevende trap. (Dus in feite de Mixolydische ladder)
(grandeur en kracht).
. Magen Avot: mineur naturel ladder: derde en zesde en zevende trap zijn verlaagd.
. Ahavah Rabbah: overmatige secunde tussen de verlaagde 2 en de 3. (geassocieerd met liefde).

C
Wikipedia: Jewish prayer modes: Ahavah Rabbah Mode
De Ahavah Rabbah modus wordt ookwel betiteld als ‘Freygish’ en is genoemd naar de zegen die onmiddelijk volgt op de Sh’ma in de ochtenddienst. Deze zegen begint met de woorden Ahavah Rabbah (letterlijk: veel liefde) en beschrijft God’s liefde voor Israel en hoe deze gemanifesteerd werd door de openbaring van de Torah. Muzikaal gesproken wordt de Ahavah Rabbah modus als de meest joods klinkende beschouwd vanwege de overmatige secunde tussen de tweede en derde trap. De modus wordt gebruikt/toegepast in het begin van de dagelijkse avonddiensten tot en met de chatzi kaddish (this mode is used in the beginning of the weekday evening service through the Chatzi Kaddish staat er in Wikipedia) en op momenten tijdens de Hoge Feestdagen. De ahavah rabbah modus wordt ook in vele joodse volksliederen toegepast zoals Hava Nagila en in liturgische melodieen zoals het bekende Yismechu. (MP: hier gaat Wikipedia toch echt even de mist in van Yismechu hashamayim zoals iedereen die kent is niet in de Ahavah Rabbah modus)

Notenvoorbeeld in Wikipedia Ahavah Rabbah Modus: d – es – fis – g – a – bes – c – d
Deze ladder wordt inderdaad toegepast in het middendeel van Le baiser d’amour voor viool solo van M.D. Polak. Daarmee bedoel ik het volgende te zeggen: in plaats van toonladder zou ik liever willen spreken van een scale (Eng) of Skale (Du). Het gaat om een scala van noten, een palet zo u wilt waaruit tonen gebruikt worden. Om kort door de bocht te gaan: ik gebruik de es, fis en bes als gealtereerde tonen en daarmee ontstaat een Chassidisch geluid. Echter, over een tonalis heb ik niet nagedacht. Tot in hoeverre je dan mag spreken van een ahavah rabbah modus durf ik niet met zekerheid te zeggen. Maar goed, zoals ik Dr. Phil ooit hoorde zeggen op de televisie ‘When it walks like a duck, it is a duck’ dus ‘als het klinkt als ahavah rabbah, het is ahavah rabbah.’

Een geweldig leuke documentaire over hava nagilah kan worden gevonden op vimeo: http://vimeo.com/43425677
R. Elisa Klapheck heeft mij daarop geattendeerd. Echt een aanrader! MP: Toch heb ik nog vragen omtrent tonaliteit. Hoe zie je nou dat Hava Nagilah in ahavah rabbah staat en niet in a mineur? Is het slim om in de vaste voortekens de toonsoort vast te leggen? (Voor aan de regel een kruis op de g lijn in het onderstaande notenvoorbeeld bijvoorbeeld) Dat zou betekenen dat ik in mijn compositie Le baiser vooraan de regel een mol op de b lijn, een mol op de e lijn en een kruis op de f lijn had moeten schrijven.

En tot welke absolute schoonheid deze melodie in de ahavah rabbah modus kan leiden: http://www.youtube.com/watch?v=x7hpWenVBCw (Alexandra Raisman, formidabele turnster en mooi meisje)

Ahavah rabbah Steiger on E: e – f – gis – a – b – c – d – e

De informatie van [A] komt uit Jewish Musical Traditions, auteur: Amnon Shiloah, uitgeverij: Detroit Wayne University Press, 1 mei 1995, 274 pagina’s. ISBN 0-8143-2234-4.
De informatie van [B] komt uit The Lord’s Song in a Strange Land: music and identity in contemporary Jewish worship, auteur: Jeffrey A. Summit, uitgeverij: Oxford University Press, 2 november 2000, 224 pagina’s. ISBN 0-19-511677-1. [C] is informatie van Wikipedia.

Advertenties

From → Uncategorized

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: