Spring naar inhoud

Nigun III

december 30, 2012

Introductie
In het vorige artikel wilde ik via een omweg namelijk door Klezmermuziek te bestuderen, meer te weten komen over de nigun. Ik had mazzel want ik kwam inderdaad de nigun tegen en concludeerde voor mezelf dat de Klezmernigun in feite de instrumentale ‘tegenhanger’ is van de vocale nigun uit de religieuze muziek. En passant kwam ik een compositie genaamd Nigun (midendeel uit de triptiek Baal Shem, Three Pictures of Chassidic Life) van Ernest Bloch tegen. Mijn eerste gevoel was dat ik hiermee een derde uitingsvorm van de nigun gevonden had namelijk de concertnigun.

Introducerende opmerkingen over Bloch
In het werk van Ernest Bloch (1880-1959) zijn drie fases te onderscheiden:
De eerste periode (tot 1911) waarin hij als componist nog aan het zoeken was naar zijn eigen geluid, de tweede periode ‘De Joodse Cyclus’ (1911 – 1926) waarin hij zijn eigen muzikale identiteit ontdekte en de derde periode (vanaf 1927) die wel getypeerd wordt als zijn neo-klassieke periode. Rond 1912 ontdekte hij dat het Oriëntaalse geluid in zijn muziek een veel diepere oorzaak had en terugsloeg op zijn Joodse wortels annex identiteit. Bloch verwerkte geen Joodse melodieën in zijn stukken maar het zijn de emoties (MP: klanken uit de Synagoge?) en Bijbelse thematiek die in zijn werk doorklinken. Bloch zei hierover:
‘’ In my work termed ‘Jewish’ — my Psalms, Schelomo, Israel, Three Jewish Poems, Baal Shem, pieces for the cello, The Sacred Service, The Voice in the Wilderness — I have not approached the problem from without – – by employing melodies more or less authentic (frequently borrowed from or under the influence of other nations) or ‘Oriental’ formulae, rhythms or intervals, more or less sacred! No! I have but listened to an inner voice, deep, secret, insistent, ardent, an instinct much more than cold and dry reason, a voice which seemed to come from far beyond myself, far beyond my parents… a voice which surged up in me on reading certain passages from the Bible, Job, Ecclesiastes, the Psalms, the Prophets… It was this entire Jewish heritage that moved me deeply, and was reborn in my music. To what extent it is Jewish, to what extent it is just Ernest Bloch, of that I know nothing. The future alone will decide.’’

Muzikale karakteristieken van Bloch’s Joodse Cyclus
Melodisch: vele kwarten en kwinten, overmatige secundes, microtonen, verwantschap met Joodse melodiciteit, melismatiek, onregelmatige zinsbouw, modaliteit. N.B. Bloch citeerde niet letterlijk Joodse melodieën maar kende de muziek van de Synagoge heel goed.
Ritmisch: motieven ontleend aan de Hebreeuwse taal d.w.z. in de Hebreeuwse taal ligt het accent vaak op de laatste lettergreep van een woord, ‘’Bloch ritme’’ (Scotch – snap), wisselende maatsoorten, bij herhalende passages kleiner wordende notenwaarden, bij solo’s grote ritmische vrijheid.
Harmonisch: contrapunt-textuur, parallele kwarten en kwinten, parallele kwart-sext akkoorden, niet oplossende dissonanten, kwartenakkoorden, kwintenakkoorden, inzet van eenvoudige akkoorden voor expressieve doeleinden, unisono voicing om nadruk te genereren.
Bron: A Brief History and Analysis of Ernest Bloch’s Schelomo by Tracie D. Price.
http://www.cello.org/Newsletter/Articles/schelomo.htm

Bloch, Joodse componist
In het artikel ‘Bloch’ gepubliceerd in de Jewish Quarterly 23 juli, 2010 schrijft Alexander Knapp dat Ernest Bloch vooral een Joodse componist was omdat hij de klanken uit zijn jeugd (het horen zingen van zijn vader in de synagoge van Geneve) in zich had opgenomen. Zijn kennis was niet groot. Bloch zag zichzelf onmiskenbaar als Joodse componist maar wilde niet precies weten wat Joodse muziek was. Hij werd echter allengs een minder Joodse componist omdat hij ‘archeologisch’ onderzoek ging verrichten. Alexander Knapp: Bloch, one could argue, ceased to be a ‘Jewish Composer’ at the very moment he became an ‘archaeologist.’ Bloch had now become a ‘composer of Jewish music’ alongside other musics.

MP: ik begrijp wat er bedoeld wordt. Het is overigens slechts een mening van een auteur en ik heb niet genoeg kennis over het werk van Bloch om het met hem eens of oneens te zijn. Ik ben er wel van overtuigd dat kennis een middel en geen doel is. Voor mij is deze kwestie wel heel interessant. Ik doe onderzoek naar Joodse muziek omdat ik ervan uitga dat kennis en kunde juist heel waardevol kan zijn voor mijn ontwikkeling als Joodse componist. Deze aanname is niet helemaal ongegrond. Als ik kijk naar mijn eigen compositie Der Gasn Nigun (2006) voor piano solo dan concludeer ik een paar dingen: het is een schitterend stuk (sorry voor de onbescheidenheid maar liegen is erger), de linkerhand slaat terug op de beweging uit de Blues, het lachen en tegelijkertijd huilen zit erin (Joods), de melodie van de gelijknamige nigun zit erin verwerkt (zij het op een verborgen manier), een soort Japans-achtige impressie stijgt uit het klankbeeld op. Kortom, er is sprake van een fusion van stijlen. Vergelijk ik dat mijn lied Havdalah (2010) voor zang solo, gecomponeerd na enkele jaren studie naar Joodse muziek, waarin ik geprobeerd heb met Steigers en nussach te werken, dan zie ik dat het laatstgenoemde werk in Joods opzicht meer coherentie vertoont. Onder ‘proberen’ versta ik dat ik op fantasievolle wijze wilde vangen wat ik intuïtief in Joodse muziek waarnam; toch nog wel meer fantasie dan feitenkennis. In studeren zie ik zelf dus wel degelijk voordelen. Het stuk is niet persé mooier maar wel Joodser. Mogelijkerwijs zou je wel kunnen stellen dat met de toename van complexiteit van het componeren de Synagoge ingeruild wordt voor een concertpodium. Misschien stuurt de auteur daarop aan?
Bron: http://jewishquarterly.org/2010/07/bloch/

Informatie uit twee artikelen over Baal Shem op internet
1) De inspiratie om Baal Shem te componeren, vond Bloch tijdens het bijwonen van een eredienst in de New York’s Lower East Side Synagoge kort na zijn komst naar Amerika in 1916. Bovendien wilde hij een concertstuk componeren voor de uitmuntende violist André de Ribaupierre. Bloch zou uiteindelijk het stuk in 1923 componeren. De titel is een eerbetuiging aan Baal Shem Tov (1699-1760), oprichter van de Chassidische beweging in Rusland en Polen. Het eerste deel van zijn compositie Baal Shem, Viddui geheten, heeft een meditatief karakter. Nigun is een emotievolle reflectie van Chassidische zang. De dochter van de componist schreef over het derde deel, Simchat Torah, dat hier de componist in zijn meest uitbundige gemoedstoestand verkeerde.
Bron: http://pso.culturaldistrict.org/assets/4291/Bloch.pdf

2) Ernest Bloch composed his Baal Shem, Three Pictures from Hassidic Life in 1923, the year in which he procured American citizenship. Along with his most familiar work, Schelomo, Rhapsody for cello and orchestra, his three pieces From Jewish Life, the Méditation hébraïque, and the Sacred Service of 1930, the triptych Baal Shem belongs to a distinctive and unmistakable genus of pieces, in which Bloch’s personal voice was now powerfully established as being “Jewish” in utterance above all else. But as the critic Erik Levi suggests, it is important to remember that “Bloch’s Jewishness derived from an inner impulse, not through a conscious absorption of Hebraic folk elements.” To this we could also add Bloch’s own assertion: “it is neither my purpose nor desire to attempt a reconstruction of Jewish music, nor to base my work on more or less authentic melodies…I am not an archaeologist; for me the most important thing is to write good and sincere music.”
Baal Shem continues the process of thought. “What interests me,” wrote Bloch, “is the Jewish soul, the enigmatic, ardent, turbulent soul that I feel vibrating throughout the Bible…it is all this that I endeavour to hear in myself and to transcribe into my music; the venerable emotion of the race that slumbers way down in our souls.” Bloch’s Baal Shem is made up of I. “Vidui” (Contrition) — Un poco lento; II. “Nigun” (Improvisation) — Adagio non troppo; III. “Simchas Torah” (Rejoicing) — Allegro giocoso. As Erik Levi writes, “Nigun is the most extrovert composition. Here, Bloch attempts to recreate the feeling of ecstatic religious chanting through a highly charged and ornate melodic line that rises to a fever pitch of spiritual intensity before dying away to a gentle close. Before this comes Vidui in which the fervour of a sinner returning to God is evoked by cantilena writing of considerable nobility. The final section of Baal Shem, Simchas Torah, inspired by the moment when Moses handed down the torch to the children of Israel, is a lively, optimistic and exhilarating piece.” The trilogy was originally intended for violin and piano; however, Bloch also produced an edition with orchestral accompaniment in 1939; Baal Shem is also occasionally performed by cellists, with either form of accompaniment.
Bron: http://www.allmusic.com/composition/baal-shem-3-pictures-of-hassidic-life-for-violin-piano-or-orchestra-mc0002375819

Bladmuziek Nigun van Ernest Bloch (eerste bladzijde)

baal shem nigun

Bladmuziek Nigun van Ernest Bloch vioolpartij (eerste bladzijde)

vioollijn nigun bloch

Nigun voor viool & piano van Ernest Bloch op Youtube
1) Joshua Bell: http://www.youtube.com/watch?v=2lfA7-s8p94
2) Isaac Stern (viool) en Alexander Zakin (piano) N.B. gehele triptiek! http://www.youtube.com/watch?v=kh9uWoTxbd4
3) Isaac Stern (viool) en Alexander Zakin (piano): http://www.youtube.com/watch?v=pTD2Wt9Mluw
4) Ivry Gitlis (viool): http://www.youtube.com/watch?v=wFDGWtPxPOw
5) Leonid Kogan (viool) en Vladimir Yampolski (piano): http://www.youtube.com/watch?v=qZa9N4TeEbA
6) Marin Maras (viool) en Srdjan Caldarevic (piano): http://www.youtube.com/watch?v=V0ANiMxI8FU

Advertenties

From → Uncategorized

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: